Rassenregels ongeldig bij aanbestedingen
BLOEMFONTEIN – Staatsinstellingen en staatsbedrijven mogen geen bedrijven uitsluiten voor het begin van een aanbesteding. Dat heeft het Hoogste Hof van Appèl in Bloemfontein maandag bepaald.
Zuid-Afrikaanse (semi-)overheden mochten sinds 2017 bedrijven vooraf uitsluiten voor deelname aan aanbestedingen. Dit was geregeld in de Voorkeursverkrygingsregulasies. De rechter heeft nu geoordeeld dat deze ministeriële regeling in strijd is met de grondwet en geldende wetgeving voor aanbestedingen.
De zaak was aangespannen door werkgeversorganisatie Sakeliga. Volgens Sakeliga gebruikten overheden de ministeriële regeling vooral om rassenregels in het kader van ‘zwarte economische begunstiging’ (BBBEE) in te stellen. Zo konden overheden bedrijven voorafgaand aan aanbestedingsprocedures uitsluiten, omdat ze bijvoorbeeld minder dan 51% in zwarte handen zijn. Ook werden andere BEE-eisen bij de uitsluiting ingezet, zoals het aandeel zwarte Zuid-Afrikanen in het management.
Het vooraf uitsluiten van bedrijven is in strijd met het scorebord-principe voor aanbestedingen. Door deze bedrijven vooraf uit te sluiten, kregen de bedrijven, die niet aan de BBBEE-regels voldoen, geen kans om hun concurrenten op andere punten te beconcurreren, bijvoorbeeld op het gebied van expertise.
BBBEE-regels blijven wel meewegen als de aanbestedingsprocedure is begonnen.
De rechter heeft de regels niet meteen buiten werking gesteld. De minister van Financiën krijgt 12 maanden de tijd om de ministeriële regeling aan te passen. Tot die tijd blijven de huidige regels van kracht.
Foto: Het Hoogste Hof van Appèl in Bloemfontein (Bron: Ben Bezuidenhout / Wikimedia Commons).
