Oud-ombudsman onder vuur na racistische uitlatingen
KAAPSTAD – Voormalig nationaal ombudsman Busisiwe Mkhwebane ligt zwaar onder vuur vanwege racistische opmerkingen die ze maakte over een rechter van het Zuid-Afrikaanse Hoogste Hof van Appèl. Deze uitlatingen hebben geleid tot scherpe kritiek van onder meer de Zuid-Afrikaanse rechterlijke macht en verschillende politieke partijen. Dat melden Maroela Media, The Citizen en de SAUK.
Het Hoogste Hof van Appèl in Bloemfontein behandelde het beroep van Mkhwebane, dat ze had ingediend nadat het parlement haar ontslagen had als nationale ombudsman na beschuldigingen van incompetentie en wangedrag. Ze voerde aan dat het parlement dit niet had mogen doen, omdat het parlement daarmee de onafhankelijke positie van nationale ombudsman ondermijnde.
Het Hoogste Hof van Appèl was het echter niet met Mkhwebane eens. In een reactie op de uitspraak haalde Mkhwebane uit naar verschillende prominenten van Indiase afkomst, waaronder rechter Poonan. Ze beweerde dat deze prominenten het doel hebben haar te “vervolgen”.
Lees verder onder het X-bericht.
De Zuid-Afrikaanse rechterlijke macht reageerde onmiddellijk op Mkhwebane’s uitspraken. In een verklaring liet het kantoor van de voorzitter van het Vrijstaatse Hooggerechtshof weten “diep teleurgesteld en bezorgd” te zijn over de racistische aard van haar opmerkingen. De verklaring benadrukte dat dergelijke racistische insinuaties schadelijk zijn voor de integriteit van het gerechtelijk apparaat en de grondwettelijke waarden van het land. De rechterlijke macht benadrukte dat racistische beschuldigingen zonder onderbouwing onaanvaardbaar zijn en oproepen tot een eerlijke, onpartijdige toepassing van de wet zonder enige vooringenomenheid.
Verschillende politieke partijen, waaronder de Demokratiese Alliansie (DA) en Vryheidsfront Plus (VF Plus), hebben zich ook uitgesproken tegen Mkhwebane’s racistische tirade. Zij betichtten haar ervan raciale verdeeldheid te zaaien. Volgens de DA gebruikt Mkhwebane racisme om haar eigen falen te maskeren, terwijl het VF Plus de parlementsvoorzitter heeft opgeroepen actie te ondernemen. Mkhwebane is sinds 2023 parlementslid namens de links-radicale Economic Freedom Fighters (EFF).
De kritiek op Mkhwebane’s opmerkingen komt in een tijd waarin Zuid-Afrika worstelt met zijn raciale verleden en de rol van openbare figuren in het bevorderen van nationale eenheid. Het incident heeft geleid tot een bredere discussie over de rol van publieke figuren in het handhaven van de waardigheid en neutraliteit van de rechtspraak. Vakbond COSATU heeft de uitspraken veroordeeld en noemt ze “ongepast en schadelijk” voor het imago van de rechtspraak en de democratische instellingen van Zuid-Afrika.
Busisiwe Mkhwebane was van 2016 tot 2023 de nationale ombudsman van Zuid-Afrika, een onafhankelijke positie die is vastgelegd in de grondwet. De nationale ombudsman onderzoekt klachten tegen overheidsinstellingen en functionarissen. Mkhwebane werd in september 2023 door het parlement afgezet na beschuldigingen van incompetentie en wangedrag. Haar termijn was controversieel, met verschillende juridische gevechten en beschuldigingen van politieke partijdigheid.
Foto: Busisiwe Mkhwebane als ombudsman in 2019 (Foto: eNCA / Wikimedia Commons)
